अमेरिका–चीन सम्बन्धमा नयाँ मोड: ट्रम्पद्वारा ‘ऐतिहासिक व्यापार सम्झौता’ को दाबी

काठमाण्डौं । अमेरिका र चीनबीचको सम्बन्धमा नयाँ कूटनीतिक मोड देखिएको छ।  

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग बेइजिङमा भएको उच्चस्तरीय भेटवार्तापछि दुई देशबीच महत्वपूर्ण व्यापारिक सहमति भएको दाबी गरेका छन्। 

विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्रबीच भएको यो वार्तालाई ट्रम्पले “अत्यन्त सफल” भन्दै दुवै पक्षका लागि लाभदायक नतिजा आएको बताएका छन्।

बेइजिङस्थित झोङनानहाइ परिसरको ऐतिहासिक बगैँचामा भएको भेटपछि ट्रम्पले अमेरिका–चीन सम्बन्धलाई नयाँ दिशा दिने खालका “महत्त्वपूर्ण व्यापार सम्झौताहरू” भएको उल्लेख गरे।  

उनका अनुसार लामो समयदेखि देखिँदै आएको व्यापार तनाव कम गर्दै आर्थिक सहकार्य विस्तार गर्ने वातावरण बनेको छ।

वार्ताको केन्द्रमा कृषि, ऊर्जा, उड्डयन, प्रविधि र कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) जस्ता रणनीतिक क्षेत्र रहेका थिए।

ट्रम्पले चीनले अमेरिकी बोइङ कम्पनीबाट करिब २०० वटा ठूला व्यावसायिक जेट विमान खरिद गर्ने प्रारम्भिक सहमति जनाएको दाबी गरेका छन्।  

यद्यपि यसबारे दुवै देशबाट औपचारिक र विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन।

त्यस्तै, अमेरिकी कृषि उत्पादनमा चीनको पुनः रुचि देखिएको ट्रम्पको भनाइ छ।

विशेषगरी सोयाबिन, खाद्य तेल र अन्य कृषि वस्तुहरूको खरिद बढाउने संकेतले अमेरिकी किसानहरूमा सकारात्मक अपेक्षा बढाएको छ।

पछिल्ला वर्षहरूमा व्यापार तनाव र कर नीतिका कारण चीनले ब्राजिललगायत वैकल्पिक बजारतर्फ झुकाव बढाएको थियो, जसले अमेरिकी कृषि निर्यातमा दबाब सिर्जना गरेको थियो।

सुरक्षा र भू–राजनीतिक विषयमा पनि वार्तामा छलफल भएको बताइएको छ।  

ट्रम्पका अनुसार मध्यपूर्वको अस्थिर अवस्था, ऊर्जा आपूर्ति मार्ग र विशेषगरी हर्मुज जलडमरूमध्यको सुरक्षा विषयमा साझा समझदारी बनेको छ।  

चीनले इरानलाई सैन्य सहयोग उपलब्ध गराउने कुनै योजना नरहेको स्पष्ट पारेको र ऊर्जा ढुवानी मार्ग खुला राख्नुपर्नेमा सहमति जनाएको दाबी अमेरिकी पक्षले गरेको छ।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले भने यो भ्रमणलाई “ऐतिहासिक माइलस्टोन” का रूपमा व्याख्या गर्दै दुई देशबीचको सम्बन्धलाई प्रतिस्पर्धाभन्दा बढी सहकार्यतर्फ लैजानुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।  

उनले “रणनीतिक स्थिरता र दीर्घकालीन रचनात्मक सहकार्य” मार्फत नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध संरचना विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

यसै क्रममा सीले ट्रम्पलाई ह्वाइट हाउसको रोज गार्डेनका लागि चिनियाँ फूलका बीउ उपहार दिने वाचा गरेको विषयलाई दुई नेताबीचको व्यक्तिगत सम्बन्ध सुधार र कूटनीतिक सौहार्दको प्रतीकका रूपमा हेरिएको छ।

वार्तामा प्रविधि क्षेत्र पनि प्रमुख एजेन्डा बनेको थियो।  

अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टका अनुसार आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को सुरक्षित र जिम्मेवार प्रयोगका लागि दुवै देशबीच साझा “नियामकीय सीमारेखा” (गार्डरेल) निर्माण गर्ने विषयमा प्रारम्भिक छलफल भएको छ।  

विश्वका दुई प्रमुख एआई शक्तिबीच संवाद सुरु हुनु महत्वपूर्ण उपलब्धि भएको उनको भनाइ छ।

तर, सकारात्मक संकेतका बाबजुद अमेरिका र चीनबीचको सम्बन्धमा रहेका पुराना विवाद अझै समाधान भएका छैनन्।  

उन्नत प्रविधि निर्यात नियन्त्रण, सेमिकन्डक्टर पहुँच, सुरक्षा नीति र व्यापार नियमहरूजस्ता संवेदनशील मुद्दाहरू अझै तनावपूर्ण अवस्थामा रहेको विश्लेषण गरिएको छ।

समग्रमा, यो वार्तालाई तात्कालीन व्यापारिक समझदारीभन्दा पनि दीर्घकालीन कूटनीतिक संवादको शुरुवातका रूपमा हेरिएको छ।  

यद्यपि वास्तविक कार्यान्वयन र औपचारिक सम्झौताका विवरण स्पष्ट नभएकाले अमेरिका–चीन सम्बन्ध अझै पनि सावधानीपूर्वक निगरानीमा रहने अवस्था देखिन्छ।