१६ वर्षमुनिका बालबालिकालाई फेसबुक, टिकटक र इन्स्टाग्राम चलाउन नपाइने, बेलायतले ल्याउँदै कडा कानुन

काठमाण्डौ । डिजिटल लत, साइबर दुर्व्यवहार र मानसिक स्वास्थ्यमा बढ्दो असरलाई रोक्न बेलायत सरकारले ऐतिहासिक कदम चाल्ने भएको छ। अब १६ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकाले फेसबुक, इन्स्टाग्राम, टिकटक, युट्युब, स्न्यापच्याट र एक्सजस्ता सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्न नपाउने गरी नयाँ कानुन ल्याउने तयारी गरिएको छ।

बेलायती प्रधानमन्त्री केयर स्टार्मरले आगामी क्रिसमसभित्र कानुन पारित गरी सन् २०२७ देखि लागू गर्ने लक्ष्य राखिएको बताएका छन्।

सरकारको निष्कर्ष छ—सामाजिक सञ्जालले बालबालिकालाई खुसी बनाइरहेको छैन, बरु उनीहरूलाई अनलाइन दुर्व्यवहार, मानसिक दबाब र डिजिटल लततर्फ धकेलिरहेको छ।

स्टार्मरका अनुसार सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूले प्रयोगकर्तालाई लामो समयसम्म स्क्रीनमा बाँधेर राख्ने गरी आफ्ना प्लेटफर्म डिजाइन गरेका छन्, जसको सबैभन्दा ठूलो असर किशोर उमेरका बालबालिकामाथि परेको छ।

‘बालबालिकालाई सुरक्षित बाल्यकाल, परिवारसँग बढी समय र स्वतन्त्र रूपमा हुर्किने वातावरण दिनु अहिलेको आवश्यकता हो,’ उनले भने।

बेलायत सरकारले बालबालिकाको सुरक्षा र मानसिक स्वास्थ्यको सवालमा कुनै सम्झौता नगर्ने स्पष्ट सन्देश दिएको छ। सरकारको विश्वास छ कि डिजिटल प्लेटफर्मभन्दा वास्तविक जीवनका अनुभव र सामाजिक सम्बन्धले बालबालिकाको विकासमा बढी योगदान पुर्‍याउँछन्।

यो नियम लागू भएपछि १६ वर्षमुनिका किशोर–किशोरीले फेसबुक, इन्स्टाग्राम, टिकटक, युट्युब, स्न्यापच्याट र एक्समा खाता खोल्न वा प्रयोग गर्न पाउने छैनन्। तर परिवार तथा साथीभाइसँग सम्पर्क कायम राख्न प्रयोग हुने ह्वाट्सएप र सिग्नलजस्ता मेसेजिङ एपलाई भने प्रतिबन्धको दायराबाहिर राखिनेछ।

यसअघि अस्ट्रेलियाले पनि यस्तै निर्णय गर्दै १६ वर्षमुनिका बालबालिकालाई सामाजिक सञ्जाल प्रयोगमा रोक लगाउने कानुन पारित गरिसकेको छ। बेलायतले पनि अस्ट्रेलियाको अनुभवबाट सिकेर समान मोडेल लागू गर्न लागेको जनाएको छ।

प्रविधिको विस्तारसँगै बालबालिकाको मानसिक स्वास्थ्य, ध्यान केन्द्रित गर्ने क्षमता र सामाजिक व्यवहारमा नकारात्मक असर बढेको बहस विश्वभर चलिरहेका बेला बेलायतको यो निर्णयले अन्य देशहरूलाई समेत यस्तै नीति अपनाउन दबाब सिर्जना गर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।