चीनको जवाफी रणनीति: विश्व व्यापारमा नयाँ खेल सुरु ! नेपाललाई अवसर कि घाटा ?

काठमाण्डौ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गत साता विश्वव्यापी व्यापार युद्धलाई तीव्र बनाएपछि धेरै देशहरू उनको शुल्क नीतिबाट राहत पाउन वार्ताको प्रयासमा जुटेका छन्। तर, चीनले भने फरक रणनीति अपनाएको छ। चिनियाँ नेतृत्वले ट्रम्पको यो कदमलाई "गल्तीमाथि गल्ती" भन्दै यसलाई आफ्नो फाइदाको अवसर बनाउने योजना बनाएको छ।

ट्रम्पले सबै चिनियाँ आयातमा ३४ प्रतिशत थप शुल्क लगाएपछि चीनले पनि अमेरिकी सामानमा समान शुल्कको जवाफी कदम चालेको छ। तर, बेइजिङको रणनीति केवल प्रतिक्रियामा सीमित छैन। चिनियाँ नेताहरूले यो व्यापार युद्धलाई विश्व अर्थतन्त्रमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्ने अवसरको रूपमा हेरेका छन्। "अमेरिकाले यो गल्तीले आफ्नो विश्वव्यापी हैसियत कमजोर बनाउँदैछ," वाशिङटनस्थित ब्रुकिङ्स इन्स्टिच्युसनका वरिष्ठ फेलो रायन हासले चीन भ्रमणपछि सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्।  

उनले चिनियाँ अधिकारीहरूसँगको भेटमा उनीहरूले विश्व अब "ब्लकको युग" मा प्रवेश गर्ने वा "अमेरिकाबिनाको विश्वव्यापीकरण" तर्फ जाने बहसमा रहेको बताए। बेइजिङ दोस्रो विकल्पलाई प्राथमिकता दिने देखिन्छ।

चीनले आफूलाई विश्वव्यापी अर्थतन्त्रको संरक्षक र स्थिर व्यापारिक साझेदारको रूपमा प्रस्तुत गर्न थालेको छ। गत महिना चिनियाँ सरकारले निर्यातमा आउने प्रभावलाई कम गर्न आन्तरिक खपत बढाउने उपायहरू घोषणा गरेको थियो। "हामी असाधारण प्रयासका साथ आन्तरिक खपतलाई जोड दिनेछौं र आवश्यक नीतिहरू लागू गर्नेछौं," पीपल्स डेलीको एक टिप्पणीमा भनिएको छ। गोल्डम्यान स्याक्सका विश्लेषकहरूले यो शुल्कले चीनको जीडीपीमा ०.७ प्रतिशत अंकको असर पार्ने अनुमान गरेका छन्, तर चीनले आफ्नो ५ प्रतिशत वृद्धि लक्ष्य पूरा गर्न नीतिगत सहजता तीव्र बनाउने बताएका छन्।

नेपालको सन्दर्भमा, यो व्यापार युद्धले अप्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्छ। नेपालको ठूलो व्यापारिक साझेदारको रूपमा रहेको चीन र भारत दुवै यो अवस्थाबाट प्रभावित छन्। यदि चीनले आफ्नो निर्यात बजार विविधीकरण गर्‍यो भने, नेपालमा चिनियाँ सामानको उपलब्धता र मूल्यमा परिवर्तन आउन सक्छ। "यो परिस्थितिले हामीलाई पनि सस्तो सामानको अवसर दिन सक्छ, तर आयात लागत बढ्न सक्ने जोखिम पनि छ," काठमाडौंका एक व्यापारीले भने।

चीनले ट्रम्पको "अमेरिका पहिलो" नीतिलाई उपयोग गरेर एसिया, युरोप र अन्य क्षेत्रका देशहरूसँग आर्थिक सम्बन्ध बलियो बनाउने प्रयास गरिरहेको छ। तर, यो व्यापार युद्ध कहाँसम्म पुग्छ र यसले विश्व अर्थतन्त्रलाई कसरी प्रभाव पार्छ भन्ने कुरा अझै अनिश्चित छ। नेपालका व्यवसायी र उपभोक्ताले यो अवस्थालाई नजिकबाट नियाल्नुपर्ने देखिन्छ।