नवीकरणीय ऊर्जाको क्षेत्रमा चीनको ऐतिहासिक उपलब्धि, अत्यधिक चिसोमा पनि विद्युत उत्पादन गर्न सफल

काठमाण्डौ । चीनले नवीकरणीय ऊर्जाको क्षेत्रमा अर्को ऐतिहासिक सफलता हासिल गरेको छ। चाइना जनरल न्यूक्लियर पावर ग्रुप (सीजीएन) ले चीनको जिलिन प्रान्तमा रहेको देशको ‘जिक्सी १०० मेगावाट सोलार थर्मल विद्युत् केन्द्रलाई राष्ट्रिय विद्युत् ग्रिडसँग सफलतापूर्वक जोडेको छ। अत्यधिक चिसो र हिमपात हुने क्षेत्रमा सञ्चालनमा आएको यो आफ्नो प्रकारकै पहिलो परियोजना हो।

यस उपलब्धिले चीनसँग अब अत्यन्त कम तापक्रम भएका क्षेत्रमा पनि ठूला सौर्य तापीय विद्युत् केन्द्र निर्माण तथा सञ्चालन गर्ने प्रविधि र क्षमता रहेको पुष्टि गरेको छ।

चीनको यो नयाँ विद्युत् केन्द्र अत्यधिक चिसोका लागि परिचित क्षेत्रमा अवस्थित छ। यसमा १०० मेगावाट क्षमताको ‘सिंगल–टावर मोल्टेन साल्ट’ प्रविधि प्रयोग गरिएको छ।

यस परियोजनाको सबैभन्दा ठूलो विशेषता भनेको ८ घण्टासम्म थर्मल इनर्जी भण्डारण गर्न सक्ने क्षमता हो। यसका कारण सूर्य अस्ताएपछि पनि निरन्तर, सुरक्षित र स्थिर रूपमा २४ घण्टा विद्युत् आपूर्ति सम्भव हुन्छ।

यो प्रणाली विशाल क्षेत्रमा जडान गरिएका १९,६६७ उच्च–सटीकता भएका ऐनाहरू मार्फत सञ्चालन हुन्छ। यी ऐनाहरूले सूर्यको दिशाअनुसार स्वतः घुम्दै सूर्यको प्रकाशलाई २१० मिटर अग्लो टावरमा केन्द्रित गर्छन्, जहाँ तापीय ऊर्जा उत्पादन गरिन्छ।

यस प्रविधिको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको यो केवल घामबाट मात्र विद्युत् उत्पादन गर्ने प्रणाली नभई हावा, सौर्य, तापीय ऊर्जा र ऊर्जा भण्डारणलाई एकीकृत गर्ने अत्याधुनिक प्रणाली हो।

यस परियोजनामा ४० मेगावाट क्षमताका विद्युतीय हीटर जडान गरिएको छ, जसलाई सीजीएनका २६० मेगावाट क्षमताको पवन ऊर्जा परियोजना र १३० मेगावाट क्षमताको फोटोभोल्टाइक परियोजनासँग जोडिएको छ।

फलस्वरूप, जब हावा र घामबाट आवश्यकताभन्दा बढी विद्युत् उत्पादन हुन्छ, तब उक्त अतिरिक्त विद्युत्लाई तापीय ऊर्जामा रूपान्तरण गरी भण्डारण गरिन्छ। यसले ऊर्जा खेर जानबाट जोगाउँदै विद्युत् प्रणालीको दक्षता उल्लेखनीय रूपमा बढाउँछ।

रिपोर्टअनुसार, यो परियोजना पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन भएपछि वार्षिक १८ करोड किलोवाट–घण्टा (१८० मिलियन किलोवाट आवर) विद्युत् उत्पादन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

यसबाट प्रत्येक वर्ष करिब ५४ हजार टन कोइलाको बचत हुने तथा १ लाख ३९ हजार टन कार्बन उत्सर्जन घट्ने अनुमान गरिएको छ। चीनले सन् २०३० सम्म आफ्नो सौर्य तापीय विद्युत् उत्पादन क्षमता १५ गिगावाट पुर्याउने महत्वाकांक्षी लक्ष्य तय गरेको छ।