काठमाण्डौ । बढ्दो गर्मी र उर्जा खपत घटाउने उद्देश्यसहित जापानको टोकियो महानगर सरकारले कार्यालय पोसाकसम्बन्धी पुरानो परम्परामा परिवर्तन ल्याउँदै कर्मचारीलाई सर्ट, टिसर्ट र हल्का पहिरन प्रयोग गर्न प्रोत्साहन गरेको छ। नयाँ ‘टोकियो कुल बिज’ अभियानअन्तर्गत केही कार्यालयमा पुरुष कर्मचारीलाई सर्ट लगाएर काम गर्ने अनुमति दिइएको छ।
टोकियोकी गभर्नर युकियो कोईकीले सुरु गरेको यो पहलले जापानको लामो समयदेखि चलिआएको औपचारिक कार्यालय संस्कृतिमा परिवर्तन ल्याउने प्रयास गरेको छ। यसअन्तर्गत कर्मचारीलाई सुट, टाई र ज्याकेटको सट्टा टिसर्ट, पोलो सर्ट, स्पोर्ट्स जुत्ता तथा मौसमअनुकूल कपडा लगाउन सहज बनाइएको छ।
तर कार्यालयमा सर्ट लगाउने विषयले जापानमा मिश्रित प्रतिक्रिया पाएको छ। केही कर्मचारीले अत्यधिक गर्मीमा यसले काम गर्न सहज बनाएको बताएका छन् भने केहीले कार्यालयको व्यावसायिक छवि र शिष्टाचारसँग मेल नखाने तर्क गरेका छन्।
यस विषयमा लैंगिक असमानताको बहस पनि सुरु भएको छ। आलोचकहरूले पुरुषलाई खुट्टा देखाउने पहिरन सहज बनाइए पनि महिलामाथि अझै औपचारिक पोसाकको अपेक्षा रहने गरेको बताएका छन्। केही महिलाले पुरुष सहकर्मीको खुट्टाको रौँ देखिनुलाई असहज अनुभवका रूपमा सामाजिक सञ्जालमा चर्चा गरेका छन्।
टोकियो महानगर सरकारका वातावरण अधिकारी नोबोरु वातानाबेले भने, ‘उद्देश्य मानिसलाई गर्मीबाट राहत दिन विकल्प उपलब्ध गराउनु हो, के लगाउने भनेर बाध्य पार्नु होइन।’ उनका अनुसार कामको वातावरण र शिष्टाचार कायम रहेसम्म हल्का पोसाकमा समस्या नहुने धारणा छ।
सन् २००५ मा जापानका तत्कालीन वातावरण मन्त्री रहेका बेला कोइकेले सुरु गरेको ‘कुल बिज’ अभियानले कर्मचारीलाई गर्मी मौसममा टाई र ज्याकेट त्याग्न प्रेरित गरेको थियो। सन् २०११ को भूकम्प र सुनामीपछि ऊर्जा बचतका लागि ‘सुपर कुल बिज’ अभियानमार्फत यसलाई थप विस्तार गरिएको थियो।
यस वर्ष जापानले अत्यधिक गर्मीको सामना गरिरहेको छ। ४० डिग्री सेल्सियसभन्दा माथिको तापक्रमलाई जापान मौसम विज्ञान निकायले ‘कोकुशोबी’ अर्थात् अत्यधिक तातो दिन भनेर जनचेतना बढाउन प्रयोग गर्न थालेको छ। विज्ञहरूले उच्च तापक्रम र आर्द्रताका कारण शरीरले पसिनामार्फत ताप नियन्त्रण गर्न कठिन हुने भएकाले सावधानी अपनाउन आग्रह गरेका छन्।
गर्मीबाट बच्न जापानी बजारमा पंखा जडित कपडा, पोर्टेबल फ्यान, ताप रोक्ने छाता र चिसो बनाउने सामग्रीको मागसमेत बढेको छ। विशेषज्ञहरूले गर्मी सुरु हुनुअघि नै शरीरलाई उच्च तापक्रमसँग अभ्यस्त बनाउन र तातोका कारण हुने स्वास्थ्य जोखिमबाट बच्न तयारी गर्न सुझाव दिएका छन्।

